Thuisbatterij: zonnestroom opslaan

Heb je zonnepanelen op je dak liggen? Dan herken je dit vast wel. Op zonnige dagen wek je veel stroom op. Een deel van deze stroom gebruik je meteen in je eigen huis. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de koelkast aanstaat of wanneer je de wasmachine aanzet. Maar het grootste deel van je stroom lever je terug aan het stroomnet.

De regels rondom zonnepanelen en het terugleveren van stroom gaan in de toekomst veranderen. Dit komt doordat de salderingsregeling stopt. Met deze regeling mag je de stroom die je teruglevert nu nog wegstrepen tegen de stroom die je gebruikt. Omdat de salderingsregeling stopt, vragen steeds meer mensen zich af of een thuisbatterij een slimme oplossing is. Met zo'n batterij kun je je eigen stroom namelijk bewaren voor een later moment.

Bedrijven die deze batterijen verkopen, beloven vaak dat je je geld snel hebt terugverdiend. Maar onafhankelijk onderzoek laat zien dat de werkelijkheid ingewikkelder is. Voordat je veel geld uitgeeft, is het goed om te weten hoe een thuisbatterij precies werkt. Ook is het belangrijk om te kijken naar wat het je oplevert en welke andere manieren er zijn om je eigen zonnestroom te gebruiken.

Hoe werkt een thuisbatterij?

Een thuisbatterij kun je op 3 verschillende manieren gebruiken. Je kunt de stroom van je zonnepanelen opslaan, handelen met wisselende uurprijzen van stroom of handelen op de onbalansmarkt. Voor het handelen op de energiemarkten heb je geen zonnepanelen nodig. Wel heb je hiervoor altijd een dynamisch energiecontract nodig. De drie verschillende manieren werken als volgt:

Stroom van zonnepanelen opslaan

De thuisbatterij laadt overdag op met de zonnestroom die je zelf niet meteen gebruikt. Normaal gesproken zou je deze stroom terugleveren aan het stroomnet. In de avond heb je geen zon, maar gebruik je wel stroom voor bijvoorbeeld de kookplaat of de televisie. Op dat moment gebruik je de stroom die overdag is opgeslagen in je thuisbatterij.

Het opslaan van stroom werkt vooral goed in de lente en in de zomer. In deze maanden schijnt de zon vaak genoeg om de batterij helemaal te vullen. In de winter is er helaas te weinig daglicht. Je zonnepanelen wekken dan niet genoeg stroom op om de batterij vol te krijgen.

Handelen met uurprijzen

Als je een dynamisch energiecontract hebt, is de stroomprijs elk uur anders. De thuisbatterij kan zichzelf opladen wanneer de stroom heel goedkoop of soms zelfs gratis is. Als de prijs een paar uur later weer stijgt, gebruik je de goedkope stroom uit je batterij. Ook kan de batterij de stroom met winst terugverkopen aan het stroomnet.

Dit model om geld te verdienen wordt helaas een stuk lastiger als de salderingsregeling stopt. Je moet namelijk over elke kilowattuur stroom die je van het net haalt energiebelasting betalen. Dit moet je ook betalen als je de batterij oplaadt op een moment dat de stroomprijs nul euro is. Als je die stroom later weer terugverkoopt, krijg je de betaalde belasting niet terug van de belastingdienst. Hierdoor is het heel moeilijk om nog winst te maken.

We leggen dit graag uit met een eenvoudig voorbeeld. Stel dat de stroomprijs in de middag erg laag is, bijvoorbeeld 10 cent per kilowattuur. Om je batterij hiermee op te laden, betaal je die 10 cent plus de energiebelasting van 11 cent. De stroom in je batterij kost je op dat moment dus in totaal 21 cent per kilowattuur. Als je batterij deze stroom in de avond weer verkoopt voor 20 cent, maak je verlies. Je krijgt namelijk minder geld terug dan de stroom je inclusief de belasting heeft gekost.

Handelen op de onbalansmarkt

Het stroomnet moet altijd precies in evenwicht zijn. Soms is er plotseling te veel of juist te weinig stroom op het net. Dit gebeurt bijvoorbeeld als het harder waait of als de zon feller schijnt dan verwacht. Een thuisbatterij kan helpen om dit evenwicht te herstellen. Als er te veel stroom op het net is, laad je de batterij op. Is er te weinig stroom? Dan lever je juist stroom terug. Op deze manier kun je geld verdienen.

Op deze speciale markt veranderen de prijzen elk kwartier. De winst kan hierdoor hoger zijn, maar je kunt dit niet zelf regelen. Bedrijven die deze slimme batterijen verkopen, sturen je batterij op afstand aan. De winst die je hiermee maakt, moet je wel delen met de aanbieder van de batterij.

Soorten thuisbatterijen

Als je kiest voor een thuisbatterij, kun je kiezen uit twee verschillende systemen. De meest bekende variant is de vaste thuisbatterij die in de meterkast wordt aangesloten. Het installeren is echt vakwerk en moet worden gedaan door een erkend installateur.

Je kunt ook kiezen voor een kleinere thuisbatterij die je met een stekker in het stopcontact steekt. Dit noemen we ook wel een plug-and-play batterij. Deze systemen kunnen minder stroom opslaan en zijn daarom goedkoper bij de aanschaf. De installatie lijkt heel makkelijk, maar er zit een groot risico aan vast. Als je de batterij verkeerd aansluit, kan er brand ontstaan. Je mag deze batterij niet zomaar in elk stopcontact steken. Het systeem moet altijd op een eigen, lege stroomgroep worden aangesloten.

Verdient een thuisbatterij zich terug?

In het voorbeeld hierboven bespaart het gezin met een thuisbatterij ongeveer € 220 per jaar. Deze besparing is erg klein als je kijkt naar wat een thuisbatterij kost.

Voor een gemiddeld huis is een thuisbatterij van 5 kilowattuur groot genoeg. Zo'n systeem kost tussen de € 3.500 en € 5.000. Dit is inclusief de installatie en de btw. Als we kijken naar de jaarlijkse besparing van € 220, dan duurt het 16 tot 23 jaar voordat je de batterij hebt terugverdiend.

De tijd waarin je de batterij terugverdient kan korter worden door te handelen op de energiemarkt. Maar omdat deze markt snel verandert en de prijzen onzeker zijn, kunnen we hier nu geen betrouwbare voorspelling van doen.

Dit beeld wordt bevestigd door onderzoek van CE Delft (rapport: Proefopstellingen thuisbatterijen). Uit hun rapport blijkt dat de terugverdientijd van een thuisbatterij tussen de 6,5 en 22 jaar ligt. Dit hangt erg af van je energiecontract, je stroomverbruik en de prijs van de batterij. Omdat een gemiddelde thuisbatterij ongeveer 15 jaar meegaat, is de kans erg groot dat je de batterij niet binnen zijn levensduur terugverdient.

Hoe duurzaam is een thuisbatterij?

Veel mensen denken aan een thuisbatterij vanuit een groene gedachte. Helaas is het maken van zo'n batterij erg belastend voor het milieu. Voor de productie zijn zeldzame stoffen uit de natuur nodig. Het winnen van deze materialen uit mijnen zorgt voor veel schade aan de natuur en aan de mensen die daar wonen. Ook kost het maken van de batterij in de fabriek heel veel energie en water.

Het is ook belangrijk om te weten dat de stroom die je nu teruglevert aan het net nooit verloren gaat. Deze schone stroom gaat direct naar je buren. Zij gebruiken die stroom bijvoorbeeld om hun auto op te laden of om de wasmachine aan te zetten. De buurt wordt dus al groener door jouw zonnepanelen.

Een thuisbatterij levert voor het milieu pas winst op als er zoveel zonnestroom in je straat wordt opgewekt dat het stroomnet overbelast raakt. Op zo'n moment moeten zonnepanelen automatisch uitschakelen om schade te voorkomen. Pas dan helpt een batterij om die schone stroom in de buurt te redden. In Nederland komt dit nu nog bijna nooit voor. Bijna alle stroom die we opwekken, wordt gewoon nuttig gebruikt. Op dit moment vervuilen thuisbatterijen het milieu helaas meer dan dat ze voordeel opleveren.

Slimme alternatieven om je zonnestroom te gebruiken

Omdat een thuisbatterij veel geld kost en belastend is voor het milieu, is het slim om eerst naar alternatieven te kijken. Er zijn namelijk andere manieren om je eigen zonnestroom direct te gebruiken. Deze manieren zijn vaak goedkoper en beter voor het milieu.

Pas je gedrag aan: de makkelijkste en goedkoopste manier

De makkelijkste manier om meer van je eigen zonnestroom te gebruiken, is door je gedrag aan te passen. Zet de vaatwasser, de wasmachine en de droger aan op het moment dat de zon schijnt. Veel moderne apparaten hebben een handige knop waarmee je de start kunt uitstellen. Zo stel je in de ochtend al in dat de vaatwasser pas in de middag aangaat, precies wanneer de zon het hoogst staat.

Heb je een volledig elektrische warmtepomp? Deze systemen hebben vaak een ingebouwde klok. Hiermee kun je instellen dat het voorraadvat met warm water overdag gevuld wordt. Dan kun je in de zomer je warme water maken met zonnestroom.

Ook als je een elektrische auto hebt die je thuis oplaadt, kun je je zonnestroom makkelijk zelf gebruiken. Bij de meeste auto's en laadpalen kun je via een app instellen wanneer en hoe snel de auto moet opladen. Dit kun je perfect plannen op de uren dat je zonnepanelen de meeste stroom opwekken.

Sla je zonnestroom op als warm water

Je kunt je zonnestroom ook opslaan in de vorm van warm water. Dit is vooral interessant als je al een elektrische boiler hebt. Normaal gesproken warmt een boiler het water op zodra het warme water op is, ongeacht of de zon schijnt. Tegenwoordig zijn er handige apparaatjes op de markt die je tussen de boiler en het stopcontact plaatst. Dit apparaatje zorgt ervoor dat de boiler gaat opwarmen op de momenten dat je zonnepanelen stroom opwekken.

Let op: dit is alleen een slim idee als je niet van plan bent om een warmtepomp aan te schaffen, omdat een warmtepomp warm water veel zuiniger maakt. Heb je nu nog een cv-ketel op gas? Dan is het niet verstandig om speciaal hiervoor een elektrische boiler te kopen. Zodra de zon een dag niet schijnt, moet de boiler namelijk dure stroom van het net halen. Dat is een stuk duurder dan verwarmen op gas.