Tags:

Duizenden doden door klimaatverandering en fijnstof

29 november 2018

In Nederland vallen jaarlijks ongeveer 8.000 doden door fijnstof in de lucht. Dat stellen onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Van dit dodental wordt ongeveer 10 procent veroorzaakt door uitstoot van kolencentrales. 

Er bestaat een nauwe samenhang tussen het behalen van de klimaatdoelstellingen en de volksgezondheid. De trends in klimaatverandering betekenen zowel nu als in de toekomst een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid van mensen in de hele wereld. Hetzelfde geldt voor het gebrek aan vooruitgang bij het terugdringen van de uitstoot van fijnstof en schadelijke gassen.

Dat schrijft een internationale groep wetenschappers in het rapport The Lancet Countdown 2018. Het rapport is de vrucht van de samenwerking tussen 27 internationale topuniversiteiten van alle continenten, de Verenigde Naties en internationale agentschappen.

Nederlandse wetenschappers van de acht academische ziekenhuizen en de verpleegkundigenorganisatie V&VN hebben het rapport, dat sinds 2015 verschijnt, vertaald naar de Nederlandse situatie. In ons land vallen jaarlijks meer dan 8000 doden door fijnstof, schrijven de wetenschappers.

“Het is natuurlijk heel moeilijk om precies aan te geven hoeveel doden het gevolg zijn van de uitstoot van de kolencentrales”, zegt Peter Blankestijn, internist in het UMC Utrecht en eerste auteur van de Nederlandse versie van The Lancet Countdown 2018. “Die cijfers geven een orde van grootte aan, het gaat om veel slachtoffers.”

Welzijn van mensen

De Nederlandse wetenschappers komen op basis van The Lancet Countdown 2018 tot een serie aanbevelingen. Overheden op alle niveau’s moeten volgens de wetenschappers bij alle grote projecten meewegen wat de effecten ervan op de volksgezondheid zijn. Niet het verminderen van het aantal en de ernst van ziektegevallen moet daarbij voorop staan, maar het vergroten van het welzijn van mensen.

Vier conclusies uit het internationale rapport

  • (…) De trends in de impact, blootstelling en kwetsbaarheden die samenhangen met klimaatverandering laten een onaanvaardbaar hoog risico zien voor de huidige en toekomstige gezondheid van de wereldbevolking.
  • Te weinig resultaat bij het terugdringen van emissies en het realiseren van aanpassingen bedreigt zowel mensenlevens als de houdbaarheid van de nationale gezondheidssystemen waarvan ze afhankelijk zijn (…).
  • (…) De aard en omvang van de inspanningen om klimaatverandering tegen te gaan zijn bepalend voor de wereldwijde volksgezondheid in de komende eeuwen.
  • Daarom is het van groot belang dat er een algemeen besef komt dat klimaatverandering een essentieel probleem is voor de publieke gezondheidszorg, zodat er sneller antwoorden komen. Ook mensen die in de gezondheidszorg werken moeten daarbij een rol spelen.

Klimaatverandering en het verband met de volksgezondheid moeten zo snel mogelijk opgenomen worden in het curriculum van alle medische opleidingen. Verder moet er een systeem komen om systematisch de milieuvoetafdruk en de hoeveelheid afval van de zorginstellingen te meten en te verkleinen. “Het hele rapport is ook een grote oproep aan onszelf. We moeten veel duurzamer gaan werken en dat gaat grote gevolgen hebben.”

Blankestijn noemt als voorbeeld onder meer zijn dagelijkse spreekuur. “Ik zie daar allerlei patiënten voor controles die ze prima zelf thuis kunnen doen of met behulp van een smartwatch. Dat scheelt veel reizen naar het ziekenhuis en dus vervuiling. Het ziekenhuis als gebouw gaat in de toekomst voor veel minder patiënten een rol spelen.”

Het voornemen om alle kolencentrales in 2030 gesloten te hebben verdient niet alleen ondersteuning, maar moet ook nauwlettend gevolgd worden zodat het ook echt werkelijkheid wordt. Van de ruim 8000 doden door fijnstof zijn er volgens The Lancet Countdown 2018 bijna 800 het gevolg van de uitstoot van kolencentrales.

Hitte

Er moet meer gedaan worden om gezonde, duurzame vormen van transport – fietsen, lopen, elektrische voertuigen – te stimuleren die luchtvervuiling en de uitstoot van broeikasgassen verminderen. Bovendien moeten de opbrengsten daarvan in termen van gezondheid uitgerekend worden en meegewogen bij het maken van plannen en het nemen van besluiten. In bijna 1150 gevallen van de fijnstof-doden was er een samenhang met de uitstoot van gemotoriseerd wegverkeer.

Tenslotte bevelen de Nederlandse wetenschappers aan om in stedelijke gebieden meer groene ruimte voor recreatie aan te leggen. De bedoeling daarvan is het terugdringen van de schadelijke effecten van hitte(golven) op stadsbewoners.

Extreem weer

De Nederlandse cijfers zijn onderdeel van wereldwijd wetenschappelijk onderzoek. Warmer en extremer weer, gelinkt aan klimaatverandering, is volgens de onderzoekers de grootste bedreiging voor de volksgezondheid op aarde in de 21e eeuw.

Ze komen tot de conclusie dat stormen, overstromingen, natuurbranden en de uitstoot van fijnstof direct en indirect bedreigend zijn voor de gezondheid van mensen, maar er ook voor zorgen dat gebieden onbewoonbaar worden, wat tot grote sociale problemen kan leiden.

Het rapport, geschreven door artsen, academici en beleidsdeskundigen van 27 organisaties verspreid over de wereld, roept op tot snelle actie om de klimaatverandering in te dammen en de gezondheidszorg voor te bereiden op groeiende uitdagingen.

,,Snelle klimaatverandering heeft ernstige gevolgen voor elk aspect van het menselijk leven, waardoor kwetsbare bevolkingsgroepen worden blootgesteld aan extreme weersomstandigheden, besmettelijke ziekten en verandering van de voedselzekerheid. De beschikbaarheid van veilig drinkwater en schone lucht komt in gevaar,” zo luidt de waarschuwing in het rapport.

Bron: Nos, AD